Wieś Bańska sięga swoimi korzeniami potowy XVI wieku , około 1507 - 1552r. Dzisiaj składają się na nią dwie odrębne jednostki administracyjne: Bańska Wyżna i Bańska Niżna.
Region, w którym leży Bańska należący do Pogórza Podhalańskiego nosi nazwę Skalnego Podhala. Największym wzniesieniem na obszarze wsi jest „ Świerków Wierch", około 805 m. npm.
Nazwa Bańska pochodzi od drogi do bań, czyli kopalni w Tatrach. Samo pochodzenie słowa jest węgierskie: „bonyasz" to górnik. Związane jest to z ludnością napływową, która zakładała kopalnie w Tatrach. Bańska, tak jak wiele miejscowości na Podhalu,miała drugą nazwę: Brzózka Mała. Nie należy błędnie kojarzyć tej nazwy z brzozą, raczej z najstarszą częścią wsi, zwaną „Brzeżek".
Pierwszymi osadnikami byli mieszkańcy części dolnej wsi (dzisiaj Bańska Niżna), ponieważ ma ona najdogodniejsze położenie geograficzne, leży najbliżej Szaflar, a wieś zakładano na gruntach szaflarskich, najstarsza część, tzw. „Brzyzek" właśnie tam się znajduje.
Pierwsi mieszkańcy wsi trudnili się rolnictwem i hodowlą - głównie owiec. Posiadali oni polany w Tatrach, na których prowadzili wypas. Wieś w latach 1772-1921 Bańska wraz z Podhalem znalazła się pod obcym panowaniem wcześniej niż reszta Galicji, bo już w 1770 roku. Granice z Polską odgrodzono kordonem sanitarnym. Rozpoczął się okres niewoli narodowej, który dla mieszkańców Bańskiej i Podhala trwał 49 lat.
