Get Adobe Flash player

Gdańsk

O miejscowości

Gdańsk, będący siedzibą władz województwa pomorskiego, to „złota brama” Rzeczpospolitej o ponad tysiącletniej historii, urzekająca pięknem swojej dawnej architektury. Współczesny Gdańsk, który już nie jest tak szeroko otwartym oknem na świat dla polskich i tranzytowych towarów jakim miasto to było przez całe wieki i co było głównym źródłem jego wielkiego bogactwa, coraz bardziej stawia na turystykę. Chyba każdy turysta, który po latach ponownie odwiedził gdańską starówkę widzi i czuje, że wreszcie te piękne, odbudowane mury ożyły dzięki dziesiątkom powstałych tutaj ostatnio kafejek, pubów, piwnych ogródków itp. a także licznym, organizowanym tutaj imprezom kulturalnym, handlowym i sportowym. Dzisiaj spacer gdańską starówką, zwłaszcza latem, to naprawdę nie tylko wielka przygoda z historią, ale również duża przyjemność.
Ile czasu potrzeba na poznanie Gdańska? Są tacy, którzy twierdzą, iż nie wystarczy na to nawet całego życia. Proponowana trasa powiedzie nas przez historyczne „serce miasta” - Stare i Główne Miasto, zaprowadzi w miejsca związane z historią, zarówno tą najstarszą, sprzed dziesięciu wieków, jak i najnowszą – sprzed dziesięciu lat.
Rozpoczynając zwiedzanie należy wiedzieć, że Gdańsk jest miastem hanzeatyckim. Większość zabytków skupionych jest na ul. Długiej, równoległych do niej uliczkach oraz Długim Pobrzeżu.
Zwiedzanie proponujemy zacząć według poniższej kolejności.

Brama Wyżynna otwiera tzw. Drogę Kólewską, wiodącą przez Złotą Bramę. ul. Długą i Długi Targ do Zielonej Bramy. Zbudowana została pod koniec XVI wieku, kiedy to Gdańsk otoczony został wieńcem potężnych, dziś już nieistniejących wałów i bastionów. Obronną, a jednocześnie reprezentacyjną bramę projektował Willem van den Block. Rzeźbiarska dekoracja utrzymana jest w stylu manierystycznym. Fronton od strony Wysoczyzny zdobi wspaniała triada herbowa. W jej centrum anioły podtrzymują tarczę z polskim orłem, po prawej – jednorożce dzierżą godło Prus Królewskich, po lewej – lwy trzymają herb Gdańska.

Katownia i Wieża Więzienna – przedbramie ulicy Długiej, zbudowane u schyłku średniowiecza i wielokrotnie przebudowywane, spełniało funkcję barbakanu – broniło od zewnątrz dostępu do głównej bramy miejskiej. Od końca XVI wieku utraciło swą podstawową funkcję i służyło jako miejskie więzienie z izbą tortur i salą sądową. Dziedziniec otaczały cele więzienne. Na ścianie Wieży Więziennej od strony Złotej Bramy zachowały się resztki dawnego pręgierza.

Muzeum Bursztynu – Oddział Muzeum Historycznego, prezentujące zarówno dawne, jak i współczesne dzieła artystów i rzemieślników zajmujących się obróbką „złota Północy”. Muzeum po gruntownej renowacji budynków, udostępniono publiczności wiosną 2006 roku. Na dziedzińcu okazjonalnie w sezonie letnim organizowane są przedstawienia teatralne.

Złota Brama – powstała w latach 1612 – 1614. Według projektu Abrahama van den Blocka zbudował ją Jan Strakowski. Jest to jeden z najcenniejszych pomników architektury późnorenesansowej, o widocznych wpływach niderlandzkich i włoskich. Forma i symbolika bramy nawiązują do tradycji klasycznych – pozbawiona funkcji obronnych stała się ona swego rodzaju łukiem tryumfalnym, alegorią bogactwa i potęgi miasta.
Od Złotej Bramy otwiera się piękna perspektywa ul. Długiej, nad którą dominuje smukła wieża ratusza. Ulica ta jest całkowicie zamknięta dla ruchu kołowego, a latem przemieszczają się nią tysiące ludzi.

Dwór Bractwa św. Jerzego - Późnogotycki budynek, wzniesiony w latach 1487-1494 przez H. Glotau. Budynek ma zgrabną, regularną sylwetkę, czterospadowy dach z wieżyczkami i figurą św. Jerzego na szczycie.
Figura św. Jerzego w zwieńczeniu pochodzi z roku 1566.
Dwór służył Bractwu aż do jego rozwiązania w 1798 r.

Targ Węglowy w Gdańsku to plac, który zamykają takie obiekty jak Katownia, Złota Brama, charakterystyczny budynek Zbrojowni zwanej Arsenałem oraz budynek Teatru Wybrzeże.
Na co dzień Targ Węglowy pełni rolę jednego z większych parkingów w Śródmieściu, kilka razy o roku zamienia się w miejsce imprez, festynów, czy miejskiego targowiska przy okazji organizowanych przez Międzynarodowe Targi Gdańskie imprez handlowych. Największą imprezą jaka odbywa się na targu Węglowym jest Jarmark Św. Dominika i z nim już w XV wieku kojarzono Targ węglowy.

Jarmark św. Dominika
W 1260 roku specjalną bullą papieża Aleksandra IV, gdańscy dominikanie otrzymali prawo odprawiania nabożeństw odpustowych w dniu św. Dominika (4 sierpnia). Stało się to początkiem tradycji największych gdańskich jarmarków, zwanych dominikańskimi. Przetrwały one nawet wówczas, gdy miastem zawiadywali luteranie i obrzędy katolickie straciły na znaczeniu. Jarmark z czasem przekształcił się w imprezę handlową o międzynarodowym zasięgu, połączoną z festynami, zabawami itp. Po 1945 roku tradycja podtrzymywana była przez 3 lata, po czym na ponad 20 lat zamarła – jarmarki dominikańskie reaktywowano dopiero w roku 1971. Po 1990 r. przywrócono także tradycyjną nazwę Jarmark św. Dominika. Obecnie jest to największa i najbarwniejsza impreza gdańskiego sezonu letniego.

Dom Uphagena - powstał w latach 70. i 80. XVIII wieku jako siedziba rajcy gdańskiego Jana Uphagena. Jest to kamienica gdańska, która zachowała swój pierwotny charakter. Stało się tak dzięki zapisowi Uphagena, który zabronił swym spadkobiercom zmian w wystroju domu. Dzięki temu można było w początkach XX w. utworzyć tu muzeum wnętrz. Taką funkcję pełni zabytek do dziś. Znaczna część pierwotnego wyposażenia przetrwała wojnę i w ostatnich latach została umieszczona w zrekonstruowanej kamienicy.

Ratusz Głównego Miasta - Pierwszy murowany ratusz w tym miejscu zbudowano w latach 1379-1382. Znalazły w nim swoje miejsce: waga miejska, sala Rady, sala Ławy, archiwum miejskie oraz loch więzienny. Był on także rezydencją przebywających w Gdańsku władców Polski. Budowla była nieprzerwanie rozbudowywana oraz przebudowywana. W 1556 ratusz gruntownie przebudowano, nadając mu cechy flamandzkiego renesansu. W 1561 szczyt wieży (o wysokości 82 m) ozdobiono złoconą statuą Zygmunta Augusta. Uruchomiono również wielodzwonowy carillon. W XVI i XVII w. prace przy kolejnych przebudowach prowadzili wybitni rzemieślnicy między innymi: Antoni van Obberghen, Izaak van den Blocke, Wilhelm van den Meer (młodszy) z Gandawy, czy Anton Möller. Wnętrze budynku uzyskało wtedy niezwykły przepych.
W 1945 w wyniku działań wojennych budynek został bardzo poważnie uszkodzony. W latach 1946-1950 został gruntownie zrekonstruowany. Obecnie jest w nim oddział Muzeum Historycznego Miasta Gdańska.

Długi Targ – salon Gdańska – powstał zapewne jeszcze w średniowieczu, może nawet w XIII w. W następnych stuleciach był reprezentacyjnym placem Gdańska, który w odróżnieniu od innych lokowanych w wiekach średnich miast polskich nie miał centralnie usytuowanego rynku. Przy Długim Targu powstały najokazalsze kamienice mieszczańskie, tu też zlokalizowane były najważniejsze gmachy publiczne – ratusz, Dwór Artusa i Zielona Brama. Ceremonialnie witano tu królów polskich, Bonaparte przyjmował defiladę legionów polskich, które walczyły o Gdańsk w 1807 r. Tu także odbywały się wielkie, spektakularne widowiska – od turniejów na cześć Kazimierza Jagiellończyka, fajerwerków na chwałę Jana III Sobieskiego, aż po wielki spektakl uświetniający obchody 1000 – lecia Gdańska w 1997 r. Swe funkcje targowe miejsce to zatraciło w XVI w.

Fontanna Neptuna – ustawiona z inicjatywy burmistrza Bartela Schachmanna w I połowie XVII wieku, znajduje się u wejścia na Długi Targ. Projekt całości wykonał Abraham van den Block. Posąg boga mórz odlany został przez ludwisarza Petera Husena już w 1615 r., lecz fontannę uruchomiono dopiero w 1633 r. po zakończeniu wojny ze Szwecją. Dziś Neptun jest jednym z najpopularniejszych symboli Gdańska, a tradycja powiada, iż każdy gość przybywający po raz pierwszy do grodu nad Motławą obowiązany jest złożyć bogu mórz hołd przez pocałunek – bynajmniej nie w brodate oblicze ...

Dwór Artusa – gmach usytuowany w samym centrum Gdańska, był nie tylko miejscem spotkań kupców gdańskich, ale ośrodkiem życia towarzyskiego i atrakcją dla licznych przybyszów z zagranicy.
Nazwa została zaczerpnięta z bardzo popularnej w średniowieczu legendy o królu Arturze, symbolu rycerskości i odwagi. Najpierw w Anglii, a potem również w innych krajach germańskich, nazywano jego imieniem domy spotkań rycerstwa i patrycjatu. W Polsce dwory Artusa zakładane i odwiedzane były przez przedstawicieli warstwy mieszczańskiej. Na terenach Rzeczypospolitej powstało kilka dworów, lecz gdański był z nich zdecydowanie najsławniejszy.
W XVII w. pojawili się tu księgarze, prezentujący książki drukowane w Gdańsku oraz stoiska malarzy – nie zostali oni objęci zakazem wstępu dla innych handlarzy.
Czasy rozkwitu Dworu przypadają na wiek XVI i XVII, ale jego historia sięga znacznie wcześniej. W źródłach pierwszą o nim wzmiankę spotykamy pod rokiem 1350. Ten pierwszy budynek gdańskiego Dworu spłonął w roku 1476. Odbudowano go w kilka lat później, a w 1552 r. otrzymał nową fasadę, raz jeszcze przekształconą w 1617 r. przez Abrahama van den Blocke. Budynek ozdobiono wspaniałymi posągami greckich bóstw i starożytnych bohaterów. Po obu stronach portalu umieszczono medaliony z popiersiami Zygmunta III Wazy oraz jego syna Władysława.
Dwór Artusa pomyślany był więc jako ekskluzywne miejsce spotkań towarzyskich elity gdańskiej. Dopiero w 1742 r., na prośbę gdańskich firm kupieckich, rada zgodziła się na projekt przemianowania Dworu na giełdę i miasto utraciło swoją najsławniejszą gospodę.

Zielona Brama zamykająca Długi Targ , jest największą i najokazalszą z bram Głównego Miasta. Zbudowano ją w latach 1563-1568. Konstrukcję wzniesiono z małych, holenderskich cegieł, które transportowano do Gdańska jako balast na statkach przypływających tu po polskie zboże.
Zielona brama zastąpiła stojącą w tym miejscu skromną, gotycką Bramę Kogi z XIV w., która w wielu XVI zatraciła już swe funkcje obronne i stała się zbyt mało reprezentacyjna. W XIX w. w bramie zainstalowało się Muzeum Przyrodniczo – Prehistoryczne, gdzie obok kolekcji bursztynów znajdowały się sanie, którymi Napoleon uciekał spod Moskwy. W trakcie prowadzonych w 2000 r. prac remontowych w podziemiach bramy natrafiono na pozostałości urządzeń portowych i fragment późnośredniowiecznej łodzi. Wykopane zabytki trafiły do zbiorów Centralnego Muzeum Morskiego. W odrestaurowanej Zielonej Bramie powstała reprezentacyjna sala wystawowa, nad którą piecze sprawuje Muzeum Narodowe.

Długie Pobrzeże to bez wątpienia najpiękniejsza z „ulic wodnych” w Polsce, główna promenada starego Gdańska. Przy Zielonym Moście znajduje się przystań statków spacerowych. Można stąd ruszyć w rejsy po porcie, na Westerplatte, do Helu oraz do Gdyni przez Sopot. W XIV – XVIII w. tu właśnie znajdował się gdański port. Wychodzące na Pobrzeże bramy, zwane wodnymi, prócz funkcji obronnych pełniły rolę komór celnych. Przed każdą z nich znajdował się pomost przystosowany do cumowania statków i przeładunku towarów. Pierwotne drewniane lub drewniano – ziemne pomosty przed bramami już w początku XVII w. połączono w jedno nabrzeże.

Centralne Muzeum Morskie, założone w 1960 r. jako Muzeum Morskie rozlokowało się po obu stronach Motławy, a nawet na niej samej (przy nabrzeżu Ołowianki zakotwiczony jest statek – muzeum s/s „Sołdek”, pierwszy rudowęglowiec zwodowany po wojnie w Stoczni Gdańskiej). W odbudowanych spichrzach na Ołowiance („Oliwski”, „Miedź” i „Panna”) eksponowane są wystawy poświęcone dziejom Polski na morzu, historii handlu wiślanego i portu w Gdańsku. Obejrzeć tu także można eksponaty wydobyte w trakcie eksploatacji wraków statków i okrętów, zatopionych u naszych wybrzeży. Szczególnie cenna - w skali światowej - jest kolekcja dział okrętowych i innych militariów, wydobyta z wraku podczas bitwy pod Oliwą (1627 r.). Niezwykle ciekawe są też eksponaty pochodzące z tzw. miedziowca – XV – wiecznego statku handlowego, który zatonął na Zatoce Gdańskiej. Ekspozycję uzupełniają obrazy o tematyce marynistycznej i gdańskiej.
Komunikację między oba brzegami Motławy zapewnia prom CMM. Widok z jego pokładu na Długie Pobrzeże jest niezrównany.

Żuraw - najstarszy zachowany dźwig portowy w Europie. Został zbudowany w latach 1442 - 1444 w formie dwóch ceglanych baszt, miedzy którymi zainstalowano drewniany mechanizm dźwigowy. Pełnił potrójną funkcję: dźwigu przeładunkowego, fortyfikacji obronnej i bramy miejskiej.
Mechanizm wyciągowy Żurawia, uruchamiany początkowo przez jedno koło, był kilkakrotnie modernizowany, ostatecznie przyjmując kształt dwóch par kół deptakowych. Dolna para kół służyła do przeładunku towarów, górna do stawiania masztów na statkach. Koła wprawiane były w ruch przez robotników chodzących w ich wnętrzu.
W czerwcu 2002 roku w Żurawiu otwarto ekspozycję "Gdańsk od XVI do XVIII wieku - życie portowego miasta". Kolejne części wystawy zatytułowane są: "Nawigacja w dawnym porcie gdańskim", "Techniki przeładunków", "Kantor kupca", "Pokój w domu mieszczańskim", "Walka o głębię"' oraz "Rzemiosła pomocnicze szkutnictwa".

W przyległym do Żurawia budynku Składu Kolonialnego znajduje się wystawa tradycyjnych łodzi z niemal całego świata, zatytułowana "Łodzie ludów pozaeuropejskich".

Ulica Mariacka to miejsce niepowtarzalne w swej urodzie. Mówi się, że właśnie tu odczuwa się najwyraźniej atmosferę starego Gdańska. Szczególnego uroku dodają jej malownicze przedproża, ten najbardziej charakterystyczny element gdańskiej architektury. Pod koniec XIX w., gdy trwała akcja poszerzania ulic Głównego Miasta, miłośnicy zabytków „wytargowali” tę uliczkę u władz miejskich i tu przenosili najcenniejsze elementy likwidowanych na innych ulicach przedproży (dekoracyjne płyty, kraty, ozdobne gargulce). Nadało to ulicy Mariackiej szczególnej krasy. Zgromadzone płyty przedprożowe tworzą jedyną w swoim rodzaju plenerową galerię, dającą przegląd wszelkich stylów i mód od gotyku, poprzez manieryzm, barok i rokoko, aż po klasycyzm. Warto zwrócić uwagę na wspaniałe elementy dekoracyjne w fasadach i szczytach kamienic, odbudowanych po kompletnym zniszczeniu w marcu 1945 roku.


Bazylika Mariacka w Gdańsku – kościół pod wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny, jest głównym kościołem Gdańska, pełniącym rolę konkatedry archidiecezji gdańskiej, wybitnym dziełem gotyckiej architektury ceglanej, największym kościołem ceglanym na świecie i jednym z największych kościołów w ogóle (długość 105 m, wysokość wnętrza 27 m, wysokość wieży 78 m). Wewnątrz mieści się 25000 osób.

Początkowo w tym miejscu stał 6-przęsłowy kościół o układzie bazylikowym z niską wieżą zbudowany w latach 1343—ok. 1360. Pozostałościami po tym pierwotnym kościele są filary korpusu nawowego i 2 najniższe kondygnacje wieży. W 1379 mistrz murarski Henryk Ungeradin rozpoczął wznoszenie obecnego kościoła. Do 1447 ukończono część wschodnią, w latach 1452-66 podwyższono wieżę o 2 kondygnacje. Od 1485 przy budowie pracował architekt Hans Brandt; z jego udziałem wzniesiono korpus nawowy. Budowę ostatecznie ukończono po 1496 pod kierunkiem Henryka Haetzla, który w latach 1499-1502 dokonał przesklepienia całego wnętrza. Tragiczna dla świątyni była II wojna światowa: w 1945 spłonęły dachy, większość sklepień runęła, a duża część wyposażenia uległa zniszczeniu. Rekonstrukcję kościoła ukończono w 1956 r., a wysokie hełmy narożnych wieżyczek odtworzono dopiero po 1970 r.

Kościół jest trójnawową halą o rozbudowanym i bogatym programie przestrzennym: trójnawowy transept i również trójnawowe prezbiterium tworzą we wschodniej części wrażenie przestrzeni centralnej, w której wszystkie kierunki są prawie równoważne, co było ideałem późnogotyckiej architektury miejskiej. Pewne nieregularności planu w miejscu połączenia północnego ramienia transeptu z prezbiterium wynikają z konieczności dostosowania się do istniejącej zabudowy miejskiej. Popisem mistrzostwa architekta są sklepienia, częściowo rekonstruowane po ostatniej wojnie. W nawie głównej, transepcie i prezbiterium są to sklepienia sieciowe o bogatym układzie żeber, w nawach bocznych - sklepienia kryształowe.

Wygląd zewnętrzny kościoła został zdominowany przez gładkie płaszczyzny ścian, w których znajdują się wysokie ostrołukowe okna. Takie ukształtowanie ścian zewnętrznych stało się możliwe dzięki wprowadzeniu skarp do wnętrza kościoła i utworzeniu między nimi kaplic. Od góry elewacje zamykają szczyty, które są dzielone pinaklami. Z naroży wyrastają ośmioboczne wieżyczki nakryte spiczastymi hełmami (zrekonstruowanymi po 1970 r).

Najcenniejszy element wyposażenia, tryptyk Sąd Ostateczny Hansa Memlinga (1467-73), jest przechowywany w Muzeum Narodowym w Gdańsku (w kościele znajduje się jego kopia).

Wśród pozostałych dzieł znajdują się czołowe zabytki malarstwa i rzeźby gotyckiej, manierystycznej i barokowej w Polsce. Część z nich po 1945 znalazła się w Muzeum Narodowym w Warszawie, przy czym ostatnio niektóre z nich powróciły do Gdańska (m.in. Tablica Dziesięciorga Przykazań i części z Ołtarza Ferberów).
Ołtarz Jerozolimski, 1495-1500 (obecnie w Muz. Nar. w Warszawie)
Ołtarz główny, 1511-17, Michał z Augsburga
Tablica Dziesięciorga Przykazań, ok. 1480-90
nagrobek Szymona i Judyty Bahrów, 1614-20, Abraham van den Blocke
rzeźba Pietá, ok. 1420
rzeźba Pięknej Madonny, ok. 1420
zegar astronomiczny z lat 1464-70, wykonany przez Hansa Düringera z Torunia (działająca rekonstrukcja)
barokowy prospekt organowy, częściowo przeniesiony z Kościoła św. Jana w 1985

Muzeum archeologiczne – w jego salach eksponowane są wystawy stałe poświęcone najdawniejszym dziejom Gdańska i Pomorza oraz wystawy czasowe o różnorodnej tematyce. Wśród eksponatów pochodzących z pomorza uwagę zwraca kolekcja charakterystycznych dla kultury pomorskiej urn twarzowych oraz zrekonstruowana łódź wczesnowieczna, znaleziona przed wojną w Oruni. Znajduje się tu także niepozorny na pierwszy rzut oka eksponat – wykonany z dwóch deszczułek krzyżyk , zwany Krzyżem św. Wojciecha. Znaleziony w Gdańsku,w warstwie z I połowy XI w., uważany jest za najstarszy symbol chrześcijaństwa na Pomorzu. Z wieżyczki, która niegdyś służyła do kontrolowania ruchu statków w porcie, roztacza się oryginalny widok na Motławę, Wyspę Spichrzów, Ołowiankę i dachy Głównego Miasta. Od Bramy Mariackiej do baszt Żurawia ciągną się odbudowane w lat 80 i 90 kamieniczki.

Ratusz Staromiejski w Gdańsku na Starym Mieście, usytuowany pomiędzy Wielkim Młynem a pokarmelickim kościołem św. Józefa, wzniesiony został w latach 1587-1589 (prace wykończeniowe zakończono w roku 1595) w stylu niderlandzkiego manieryzmu (chociaż uderza pewna powściągliwość w wyrazie): kontrast ceglanych elewacji z kutymi w kamieniu detalami architektonicznymi, duże okna o gęstej kratownicy wewnętrznych podziałów, kontrast surowej, kubicznej bryły budynku ze strzelistymi wieżyczkami na natożach, które niejako zapowiadają wysoki i bogato członowany hełm wieży głównej. Autorem ratusza jest Antoni van Obberghen, za twórcę kamiennego portalu uznaje się Willema van der Meera. Wzniesiony dla władz Starego Miasta, raczej dla zaspokojenia ambicji lokalnych i potrzeb reprezentacyjnych niż dla rzeczywistych treści ustrojowych, przez wiele wieków był miejscem skupiającym ówczesne życie polityczne, gospodarcze, a także naukowe i towarzyskie tej części miasta. Ze Starym Miastem i ratuszem związany był sławny gdański astronom Jan Heweliusz, który nieszkał nieopodal ratusza i pełnił funkcję ławnika oraz pierwszego rajcy; w piwnicach Ratusza składował wyprodukowane przez siebie piwo.
Wnętrza ratusza uległy gruntownej przebudowie w latach 1911-1914 w stylu neorenesansowym, ratując przed zagładą wiele detali z kamienic patrycjuszowskich, jak np. trójarkadowa ściana z wielkiej sieni Domu Konertów (ul.Długa 45 - naprzeciwko ratusza głównomiejskiego), kompletne wnętrze z roku 1642 z plafonem, kominkiem, posadzką i boazeriami oraz inne detale z domów przy Podwalu Staromiejskim 69/70 i ulicy Długiej 39 i 45. Renesansowy portal kamienny w sieni ratusza pochodzi z domu przy ul. Długiej 28, zaś piękne kręcone schody z Sieni Gdańskiej.
Ratusz Starego Miasta jest jednym z niewielu zabytkowych budowli gdańskich, które w niewielkim tylko stopniu ucierpiały podczas bombardowania miasta przez wojska radzieckie w roku 1945. Dzięki temu ocalały cenne obrazy artystów gdańskich z połowy XVII wieku - cykl alegoryczny Hermana Hana i "Sybilla" Adolfa Boya.

Pomnik Poległych Stoczniowców – znajduje się przy placu Solidarności. Ustawiony został przed bramą nr 2 Stoczni Gdańskiej. Trzy krzyże z rozpiętymi na nich kotwicami mają 42 m wysokości. Plac, na którym stanął pomnik, już w 1980 r. nazwano placem Solidarności. W latach 1982 – 1989 był on miejscem wieców i demonstracji, brutalnie rozpędzanych przez milicję. Stoczniowa brama nr 2 prowadzi prowadzi na teren Stoczni Gdańskiej. Można tam obejrzeć stałą wystawę Drogi do Wolności, prezentowaną w historycznej już Sali BHP, gdzie w sierpniu' 80 prowadzono negocjacje między delegacją rządową a Międzyzakładowym Komitetem Strajkowym i podpisano Porozumienie Sierpniowe. Symboliczną klamrą spinającą ten okres są stojące blisko siebie swa fragmenty murów: mur Stoczni Gdańskiej (przez który w sierpniu '80 przeskoczył Lech Wałęsa) i mur berliński, którego zburzenie stało się symbolem ostatecznej rozprawy z „żelazną kurtyną”.
W odległości kilkunastu minut marszu od pomnika tuż za bramą nr 1
Stoczni Gdańskiej stała Hala Stoczni Gdańskiej – dawna trasernia, zaadaptowana na halę widowiskowo – sportową. 24 listopada 1994 r., podczas koncertu rockowego wybuchł tu tragiczny w skutkach pożar. Siedem osób poniosło śmierć, kilkaset zostało poparzonych i poturbowanych wskutek paniki. Spalona hala nie została odbudowana. Ofiary katastrofy upamiętnia niezwykły pomnik. Nad opalonymi filarami dawnego wejścia głównego umieszczono cytat z utworu gdańskiej grupy rockowej Golden Life: „Życie choć piękne tak kruche jest”. To właśnie ów zespół grał owego wieczoru.

Muzeum Narodowe, dawny klasztor franciszkanów, przylega do kościoła św. Trójcy.
Budynek ten jest jedynym na terenie gdańska przykładem architektury klasztornej z okresu średniowiecza, a jego wnętrza w przyziemiu zachowały się do naszych czasów w stanie prawie nie zmienionym: dawny reflektarz klasztorny, krużganki oraz przyległe do nich sale o kryształowych lub siatkowych sklepieniach zaliczane są do najpiękniejszych wnętrz gotyckich w Gdańsku
Charakterowi późnogotyckiej architektury bliskie są średniowieczne rzeźby i ołtarze, dzieła anonimowych twórców z Gdańska i Elbląga.

W salach na I i II piętrze zwiedza się malarstwo gdańskie od XIV do XIX wieku, również galerię malarstwa niderlandzkiego, którą otwiera ekspozycja ołtarza Hansa Memlinga Sąd Ostateczny.

Odziałami Muzeum Narodowego są:
Pałac Opatów - Oddział Sztuki Współczesnej
Muzeum Etnograficzne
Muzeum Hymnu Narodowego w Będominie.
Galeria Fotografii, Gdańsk Grobla I

Westerplatte - Na przylądku Westerplatte, w miejscu, gdzie rozpoczęła się II wojna światowa, znajduje się cmentarz poległych w 1939r. żołnierzy polskich, ocalała Wartownia nr 1,ruiny koszar i Wartowni nr 3,czołg oraz stojący na usypanym po wojnie kopcu Pomnik Obrońców Wybrzeża, odsłonięty w 1966 roku.

Wartownia nr 1, jedyny ocalały obiekt obronny byłej Wojskowej Składnicy Tranzytowej na Westerplatte, jest to budyneczek o wymiarach 7x7 m, wzniesiony z żelbetonu w latach 1933-1934.29 czerwca 1974 r. otwarto w odbudowanej wartowni Izbę Pamięci Narodowej, a 2 stycznia 1980 r. minister kultury i sztuki przekształcił ją w oddział Muzeum Historii Miasta Gdańska.
Oddział Westerplatte kolekcjonuje eksponaty związane z dziejami półwyspu Westerplatte, od jego ukształtowania w XVIII stuleciu do współczesności.

Od 17 kwietnia 2007 go roku można zwiedzać Wartownię nr 1 na Westerplatte.
ZOO w Gdańsku Oliwie - jest obecnie największym ogrodem zoologicznym w Polsce. To jedno z najbardziej atrakcyjnych miejsc rekreacji i edukacji na Wybrzeżu, odwiedzanejest rokrocznie przez liczne rzesze zarówno mieszkańców trójmiasta jak i turystów.
Inicjatywa utworzenia na terenie Trójmiasta ogrodu zoologicznego zrodziła się u schyłku lat czterdziestych i została gorąco poparta przez mieszkańców. Entuzjazm społeczeństwa był tak wielki, iż ówczesne władze miejskie, aczkolwiek początkowo niechętne temu projektowi, wyraziły wreszcie pod koniec 1953 r. zgodę na założenie w Gdańsku ZOO.
Przeznaczono na cel teren parkowo-leśny o powierzchni ok. 100 ha (aktualnie powierzchnia Ogrodu wynosi 136ha), położony w Dolinie Leśnego Młyna niedaleko od centrum Oliwy.
O wyborze tego terenu zadecydowały jego znakomite warunki topograficzne i łagodny mikroklimat doliny, dzięki któremu od końca XIX wieku aż do 1945r. funkcjonował tutaj pensjonat dla osób cierpiących na schorzenia górnych dróg oddechowych i reumatyzm.
Budynek główny i zabudowania gospodarcze, a także dawny młyn wodny wraz z dworkiem młynarza pochodzącym z 1 pol. XIX w., zaadaptowano na potrzeby ogrodu zoologicznego.
Uroczyste otwarcie gdańskiego zoo nastąpiło 1 maja 1954 roku.
Pierwszymi jego mieszkańcami zostały ofiarowane przez mieszkańców Trójmiasta małe zwierzęta: króliki, chomiki, świnki morskie, lisy, sarenki, bażanty i papużki faliste. Kolekcja stopniowo powiększała się o inne zwierzęta egzotyczne, których głównymi dostarczycielami byli marynarze. Z czasem pojawił się pierwszy słoń i lew, a potem kolejne słonie.

Swoją rozbudowę zawdzięcza oliwskie ZOO przede wszystkim pracownikom ogrodu i mieszkańcom Trójmiasta, którzy w czynie społecznym wykonywali przeważającą część prac z nią związanych. W ten sposób powstała trasa zwiedzania oraz drogi gospodarcze i dojazdowe. Poszerzono i wybagrowano naturalne rozlewiska wodne, przystosowując je dla potrzeb zwierząt; osuszono tereny podmokłe, zamieniając je w wybiegi z małymi stawami. Przebudowano i powiększono pomieszczenia dla małp, ptaków i drapieżników. Wytyczono kilkanaście wybiegów dla zwierząt kopytnych, budując ponadto z dużych głazów narzutowych 'górzyste' wybiegi dla lam i owiec grzywiastych.
Foki i pingwiny otrzymały baseny z przepływową wodą źródlaną.
Ogromu pracy, jaką wykonali nieodpłatnie entuzjaści gdańskiego ogrodu zoologicznego, nie sposób przecenić. Obecnie zoo posiada ponad 180 gatunków zwierząt (ok. 1000 sztuk)

ZOO Gdańsk - Oliwa jest czynne cały rok